Wat doet een politiek assistent?

Wat doet een politiek assistent?

Vandaag had ik een gesprek met Mariken en Maud. Zij hebben een politiek bureau die met name gemeenteraden en ambtenaren trainen. Wij hadden een super leuk gesprek, over wat ik met Politieke Adem doe, maar het leukste vond ik eigenlijk dat onze achtergrond hetzelfde is: wij zijn allen politiek assistent geweest. Zij beiden in Amsterdam, ik in Rotterdam. Het was gezellig, oude jongens krentenbrood. Oude verhalen uitwisselen, praten over de verschillen tussen de steden en over de politiek in het algemeen.

Ik was politiek assistent

Vier jaar lang ben ik zelf politiek assistent geweest van een wethouder in Rotterdam. Assistent vind ik zelf niet het goede woord, want je bent feitelijk zijn rechterhand, niet zijn secretaresse. In de grote steden in Nederland hebben wethouders een wethouders team. Die bestaat uit een secretaresse, een communicatieadviseur/persvoorlichter, bestuursadviseur(s) en een politiek assistent. In ieder geval in Rotterdam, Amsterdam en in de landelijke politiek waar het fenomeen politiek assistent vandaan komt. Elke minister en staatssecretaris in Nederland heeft een politiek assistent, oftewel een PA.

Rotterdamse stadhuis
Het Rotterdamse stadhuis waar ik 4 jaar werkte

Wat doet een politiek assistent?

Voor mij betekende dat ik als politiek assistent al het politieke werk deed achter de schermen. Dat wil zeggen: praten met de politieke partijen. Het is heel simpel. De wethouder wil plan X realiseren. In Nederland leven we in een democratie – gelukkig maar – en dus is er een meerderheid van de gemeenteraad nodig. Waarom? Omdat de mensen in de gemeenteraad gekozen zijn door de kiezers.

De wethouder legt dus in de raad plan X voor en wil dat de meerderheid van de handen omhoog gaan (in Rotterdam ging dit digitaal, maar je begrijpt wat ik bedoel). En daarvoor gaat de politiek assistent op stap: om een meerderheid te krijgen. Op landelijk niveau is de wethouder de minister of staatssecretaris. De gemeenteraadsleden zijn de Kamerleden.

Mega-cool werk

Dat praten, lobbyen en debatteren vond ik geweldig. Ik ben van mening dat je beter psychologie kan studeren dan politicologie als je verstand wil hebben van het werk, want je werkt met mensen en ik had voor mijn idee niets aan mijn opleiding Politicologie, maar het ging mij toch goed af (al zeg ik het zelf haha).

Ik deed niets anders dan constant in contact staan met iedereen. Hen helpen om hun doelen te bereiken, dus niet zozeer de wethouder op 1 zetten – uiteindelijk natuurlijk wel – maar vooral ook de mensen die de wethouder nodig had voor een meerderheid betrokken te houden. Dat betekende niet dat ik het met ze eens moest zijn, maar puur het feit dat ik contact bleef hielp onwijs.

Hierdoor hoorde ik op tijd als ze tegen gingen stemmen. Als er al een meerderheid was: geen probleem. Zo niet: dan kon het plan nog worden teruggetrokken of ik kon een masterplan uit mijn mouw schudden om alsnog een meerderheid te krijgen – meestal in samenspel met de wethouder zelf.

De PA zit altijd aan de telefoon
De PA zit altijd aan de telefoon

De PA = de wandelgangen

Dit spel, want dat is het feitelijk, is wat ik daarmee speelde. Ik zou willen dat het wellicht niet zo ging. Dat het echt allemaal gebeurd in de arena, maar dat is niet zo. Wat je ziet of leest in de krant is vaak een schouwspel van wat zich vooraf al af heeft gespeeld in de wandelgangen. Dat wil zeggen tussen mij en de politici.

Deed ik dat alles? Laat ik zeggen dat ik alle lopende zaken sowieso deed en alleen de grote dossiers – zeg 10% – deed ik samen met de wethouder waarvoor ik werkte. Allereerst vond hij dat leuk, maar het waren ook grote dossiers. Bovendien moet hij ook goed contact hebben met de gemeenteraadsleden. Je persoonlijke relatie met iemand is wel degelijk van belang. We blijven allemaal mensen.

Het gebeurde ook dat ik wel goed met iemand overweg kon en de wethouder niet of andersom. Daar speelde wij vaak op in en dat werkte prima.

Waarom is er een politiek assistent?

Om te weten waarom er een politiek assistent is, is het van belang om te weten wat een wethouder of minister (op landelijk niveau) doet. Over het algemeen: vergaderen.

Echt waar, het is niet heel spannend. De bestuurder zit aan een tafel en de hele dag komen er mensen voorbij met plannen. Jij bent dan de politicus – als wethouder of minister – en neemt een besluit. Je bent als het ware de directeur. Af en toe doe je dan een werkbezoek. Dit kost allemaal zeeën van tijd en daarom is er een politiek assistent die de relatie met Kamerleden of gemeenteraadsleden doet.

Er bestaan geen PA’s in de kleinere gemeenten of bij de provincies. Gewoonweg omdat daar geen geld voor is, maar wellicht ook wel omdat de bestuurder zelf de tijd heeft om alle contacten warm te houden. Bovendien kan ik mij voorstellen dat het minder politiek kan zijn dan in de Tweede Kamer.

In de serie Borgen was PA Kasper Juul altijd in de buurt van premier

De functie politiek assistent

Ik weet uit ervaring dat PA’s overal verschillend zijn. Het heeft te maken met de persoon die minster, staatsecretaris of wethouder is, maar ook waar het is, welke onderwerpen het betreft. Ik ga dus niet beweren dat het werk van een PA in een hokje te gieten is. Het is en blijft mensenwerk en daarmee is het werk van een PA overal en op elke plek anders.

Wel is de PA vaak verbonden aan de bestuurder, want de Kamerleden of de gemeenteraadsleden kunnen een bewindspersoon wegsturen. Wanneer dat gebeurd heeft de PA dat niet kunnen voorkomen.

PA = politiek

Een PA is daarbij vaak gekozen door een bestuurder en daarom verbonden aan diegene. Hij of zij is vaak van dezelfde politieke partij. En daarmee zou het gek zijn als de wethouder van partij A weg moet en wordt vervangen door een wethouder van partij B, maar wel met de PA van partij A opgescheept zit. Ook wettelijk vallen PA’s daarom niet onder bescherming van het ambtenarenrecht, maar kunnen zij ook zo op straat staan. Net als hun bestuurders waarvoor zij werken. En zijn daarmee ook WOB-baar. Een journalist kan dus informatie over ze opvragen.

Sophie Hermans PA Rutte
Sophie Hermans was ooit PA van Rutte, nu Kamerlid voor de VVD

Waarom zou je PA worden?

Waarom zou je PA worden? Nou, omdat je politiek leuk vindt, maar het is zeker ook een hele goede opstap voor je eigen politieke carrière. Er zijn geen officiële cijfers helaas, maar een (groot) deel van de mensen die in de Tweede Kamer zitten zijn PA geweest.

Ik ben PA geweest van 2014 tot 2018. Een bestuursperiode in de politiek van vier jaar. Ik heb bewust besloten om niet door te gaan, omdat je 24/7 werkt en ik mijn baan was geworden. Ik besloot om te gaan reizen en daarna Politieke Adem te starten, omdat ik ook heb gezien wat de andere kant van de politiek is. Hoe politici zich gek laten maken door zichzelf – in hun hoofd – en door het spel waar je hoe dan ook onderdeel van bent.

Ik haal nu onwijze voldoening door die politici te helpen. Zij mogen de politieke wereld veranderen doordat zij met rust en zelfvertrouwen daarin bewegen. Nelson Mandela is het voorbeeld dat je met meditatie en je boodschap, beide eigenlijk, de wereld wel degelijk kan veranderen. Ik ben geen Nelson Mandela en jij ook niet, maar het streven naar een betere wereld en rust in je hoofd is het streven waard.

Vandaag kon ik daarover praten, maar ook weer even smullen van de verhalen van toen. Heerlijk!

Waarom ‘ik weet niets van politiek’ geen reden is

Waarom ‘ik weet niets van politiek’ geen reden is

Een blog waarom ik weet niets van politiek geen reden is. Op een avond debatteren over ‘waarom er zo weinig vrouwen in de politiek zijn’, zei een van de vrouwen dat ze het lastig vindt om een uitspraak te doen over iets waar ze zo weinig vanaf wist. Dit terwijl haar vriend er dan al lang uitspraken over had gedaan hoewel hij er nog minder van wist dan zij. Ze vond het bewonderenswaardig dat hij wel uitspraken deed over zaken waar hij niet alles van wist. Hierdoor leek het dat hij altijd meer wist dan zij. Terwijl dit dus niet zo is.

Zij was bovendien ook niet in alles geïnteresseerd en haar vriend wel. Daarbij keek ze een beetje moeilijk, omdat ze leek te denken dat ze overal dan 100% van alles moest weten. Zij wilde liever alleen uitspraken doen als ze zeker wist dat dit zo was.

En nu komt het: daarom was zij niet geschikt voor de politiek en hij wel.

Wat?!

Jawel, en zij is niet de eerste die dit zegt. Sterker nog, ik durf te beweren dat ik zeker eens per week een vrouw tegenkom die zegt dat ze er niets van weet en daarom geen uitspraken over de politiek doet. Dit gaf mij ineens heel veel inzicht.

Vrouwen willen niet in de politiek

Dit is het: hierom willen vrouwen niet in de politiek. Vrouwen willen alleen uitspraken en beslissen nemen als ze voor 100% op de hoogte zijn. Daarom hoor ik ook zo vaak: ‘ik weet niets van politiek’. Perfectionisme ten top. Dit gaat voor de politiek niet op, want daar weet je van niets 100%, maar eerder van alles een beetje. De meeste vrouwen zijn perfectionisten en willen alles weten. Zodat ze een juiste beslissing kunnen nemen en hebben geen zin om te bluffen.

Daarbij moet overal van alles van vinden denken veel mensen als ze de politiek in gaan. Hier moet je dan ook weer in verdiepen, want dat wil de perfectionist. Kortom, waarom zou je dat doen? Allemaal werk voor wat? Dat is wat veel vrouwen denken.

Mij heeft dit zeker gemotiveerd om mij hier verder in te verdiepen en er in de Adem Academy aandacht aan te besteden.

Jongen schreeuwend
Jongen schreeuwend

Politiek voor mannen

Politiek is zo voor mannen, en vrouwen met bluf, gemaakt. Bluffen, beslissingen nemen op basis van weinig informatie, debatteren en conflict zoeken. Ideaal voor de meeste mannen – ja ik weet dat niet iedereen zo is, maar mijn ervaring leert dat de huidige politici al deze dingen over het algemeen geweldig vinden.

Desinteresse

Jarenlang hoorde ik argumenten over dat de politieke werktijden niet zouden uitkomen voor vrouwen, deze zijn vaak in de avond en rond de spitstijden van de kinderen. Vrouwen moesten meerdere keren gevraagd worden en wilden dan nog vaak niet in de politiek. En er zijn te weinig vrouwelijke voorbeelden. Allemaal redenen die werden aangedragen waarom er zo weinig vrouwen in de politiek zouden zitten, maar dat kon toch voor mij niet helemaal verklaren waarom überhaupt de desinteresse bij vrouwen voor de politiek zo laag is. Vrouwen die politiek interessant vinden zijn er wel, maar ze zijn zeer schaars. De meeste vrouwen lezen toch vaker de Linda. Hoewel ik liever niet aan die clichés doe, is het toch vaak waar.

Vrouw in debat
Vrouw in debat

Onderzoek van Atria

Ook onderzoeken naar redenen waarom er weinig vrouwen in de politiek zijn, zoals onderzoeken van ATRIA bijvoorbeeld, noemen nergens het feit dat vrouwen graag alles voor 100% willen weten voordat ze een uitspraak doen. Wel dat vrouwen meer langs de lijn van inhoud willen doen. Dat dit niet naar boven komt is wellicht, omdat vrouwen hier zelf niet van bewust zijn.

Ik vermoed, maar daar zou onderzoek naar gedaan moeten worden, dat het 100%-idee een grote invloed heeft op waarom vrouwen niet de politiek in gaan. Daar komt de ‘ik weet niets van politiek’ vandaan. Ik weet het zeker, daarom deze waarom ‘ik weet niets van politiek’ geen reden is-blog.

Samen, vrees ik, met het idee dat ze dan midden in een hanengevecht terecht komen. Haantjesgedrag is namelijk een ander aspect wat een grote weerslag heeft op vrouwen waarom ze niet de politiek in gaan denk ik. In onderzoeken van ATRIA blijkt wel dat het in ieder geval een reden is voor vrouwen om de politiek te verlaten. Zij voelen zich er simpelweg niet thuis.

Risico’s in de politiek

Daarbij komt nu nog iets bij mij op wat ik niet eerder had bedacht. Mannen en vrouwen denken heel anders. De hersenen werken anders. Uit hersenonderzoek blijkt dat mannen gemiddeld meer risico’s nemen dan vrouwen. Risico nemen hoort bij de politiek. Je moet het risico nemen om je verkiesbaar te stellen met als risico dat je het niet wordt. Mannen zijn genetisch gezien dus ook meer bereid om dit te doen dan vrouwen.

Het geklaag van mannen over het aantal keer dat ze aan vrouwen moeten vragen en smeken om de politiek in te gaan en het keer op keer afwijzen van vrouwen is waar, maar niet zonder reden. Vrouwen zijn meer risicomijdend en daarom hebben zij vaker dan de mannen die ze vroegen om de politiek in te gaan ‘nee’ gezegd. Dat de man dit niet begrijpt is logisch. Die denkt heel anders.

Aantal vrouwen in de politiek daalt

Er zijn vrouwen in de politiek, maar dit blijft al jaren steken en daalt zelfs een beetje. Nu is 30% in de Tweede Kamer vrouw (december 2019). Ik vind dit te weinig, in de samenleving is dit 50%. Feitelijk zijn er 120.000 vrouwen in Nederland meer dan mannen (december 2019).

Vrouwen kunnen het beste door vrouwen worden vertegenwoordigd. Julia Wouters noemt het voorbeeld van een staatssecretaris die voorstel als de pil niet meer verkrijgbaar is bij de apotheker: “zij dan maar een andere pil moeten nemen.” Elke vrouw weet dat het zomaar wisselen van je pil niet zomaar kan, maar hij niet. Gewoonweg omdat hij een man is.

Debat langs de inhoud

Een oplossing is het debat meer langs de inhoud houden. De feminist Joke Smit pleite in 1971 toen zij de gemeenteraad van Amsterdam verliet ook voor een grotere rol van de inhoudelijke commissies.

Ik ben voor, maar als politicologe moet ik wel erkennen dat het uiteindelijke besluit wel door de voltallige gemeenteraad of de Tweede Kamer moet, want daar zit de representatie van het volk. Die moet voor of tegen de voorstellen stemmen die daar worden ingediend. Ik zie niet voor mij hoe het systeem anders kan zodat inhoud een belangrijke rol speelt dan dat het nu zou doen.

Vrouw in gesprek
Vrouw in gesprek

Perfectionisme loslaten

Het loslaten van perfectionisme zou een grotere en meteen impact hebben. Dat is dus waarom ‘ik weet niets van politiek’ geen reden is.

Het is een illusie is om 100% geïnformeerd te zijn. Op basis van je ervaring en gedegen onderzoek kan je prima uitspraken doen en een standpunt innemen. Hoe doe je dat? Stel je voor hoe jij het in de ideale situatie wilt hebben en deel dat. Bijvoorbeeld: in de ideale wereld werkt iedereen en is de kinderopvang voor vijf dagen geregeld (dat is iets waar ik voor ben, jij misschien niet, maar dit is puur hypothetisch). Ik heb geen kinderen, heb geen kaas gegeten van kinderopvang of kinderopvangtoeslagen, maar ik kan prima zeggen dat ik dit zou willen, omdat ik zou willen dat we allemaal kunnen werken ongeacht of we de kinderopvang kunnen betalen.

Als zo’n discussie op een verjaardag is dan kan ik dit inbrengen in het gesprek. Je zult merken, door je uit te spreken krijg je tegenargumenten waar je ook weer van kunt leren of overnemen – dat laatste gebeurd zelden in de politiek en het zou verfrissend zijn als het meer zou gebeuren. Op de verjaardag erna heb jij beter je verhaal in elkaar en zo kun je gemakkelijk wel uitspraken doen over allerlei zaken. Ik waarschuw je wel; dit is wel verslavend. Dit is waarom zoveel mensen in de politiek de hele dag aan het discussiëren zijn.

Waarom ‘ik weet niets van politiek’ geen reden is

Waarom ‘ik weet niets van politiek’ geen reden is. Aan alle perfectionisten – en met name vrouwen waar daar hebben we er meer van nodig in de politiek – zou ik dan ook een oproep willen doen: nee, je weet niet alles. Nee, je weet niet over elk onderwerp iets. Dat maakt niet uit. Wanneer er weer een discussie is waar je in beland. Op een verjaardag, op je werk of gewoon thuis op de bank. Doe eens mee. “Ik heb er geen verstand van,” is geen reden. Zolang je weet wat het is kun je er uitspraken over doen.